#8 : Wat staat er in de wet?

Wat staat er in de wet?

Van grondrechten tot AI-verordening: waarom Europa regels heeft over AI, en wat dat voor jou betekent.

AI wordt over de hele wereld ingezet.

Maar hoe de wetgeving daarop is afgestemd, verschilt nogal. In China gelden andere regels dan in de Verenigde Staten. Daarom zoomen we in dit hoofdstuk in op Europa.

geopolitiek

Je hebt in deze cursus al het nodige voorbij zien komen.

Gezichtsherkenning die verboden is in de openbare ruimte, een AI-tool die niet zomaar bedrijfsgevoelige informatie mag opslaan. Tijd om dat allemaal op een rijtje te zetten. Waar komt dit eigenlijk vandaan?

We beginnen bij het begin.... bij de grondwet.

(Klik op de artikelen om verder te gaan)




Privacy staat dus gewoon in de grondwet.

Iemand die daar alles van af weet is prof. mr. Roel Schutgens, hoogleraar Algemene rechtswetenschap aan de Radboud Universiteit.

De grondwet en de mensenrechten waren er al voordat er computers bestonden.

Maar ze zijn precies de reden waarom er later wél wetten over technologie zijn gekomen.

mensenrechten

Een voorbeeld daarvan is de AVG.

Die ken je nog uit hoofdstuk 2, maar klik op de begrippen om je geheugen op te frissen.




De AVG is daarmee artikel 10 (privacy), maar dan concreet gemaakt voor data.

Maar wat als het niet om de data zelf gaat, maar om een AI-systeem dat daarmee beslissingen neemt? Wie is er verantwoordelijk als een algoritme discrimineert, ook al zijn de onderliggende gegevens keurig volgens de AVG verzameld?

Daarover gingen we in gesprek met Jeroen van den Hoven.

Jeroen van den Hoven is hoogleraar Moral Philosophy aan de Technische Universiteit Delft.

Sinds 2024 is er de AI-verordening.

Deze AI Act van Europa zegt eigenlijk: AI kan geweldig zijn... maar ook gevaarlijk. Daarom maken ze regels. Net zoals er regels zijn voor medicijnen (veiligheid), voedsel (gezondheid) en auto's (verkeersveiligheid). Nu ook: regels voor AI.

blauw geel

En natuurlijk op de werkvloer.

Gebruik jij Copilot, Gemini of ChatGPT op je werk? Dan is je werkgever gebruiksverantwoordelijke ... en heb jij daarbinnen ook een eigen verantwoordelijkheid.

ai vaardigheden

Risicogebaseerd.

Niet elk AI-systeem is even risicovol. De AI-verordening werkt met risicoklassen: hoe groter de mogelijke impact op mensen, hoe strenger de eisen. Het handigste om dit te onthouden: denk aan een stoplicht.

stoplicht

Stoplicht staat op rood.

De volgende toepassingen zijn verboden.




En natuurlijk: gezichtsherkenning!

Realtime gezichtsherkenning in de openbare ruimte is verboden. Camera's die iedereen op straat herkennen. Verboden vanwege massasurveillance. Uitzondering: alleen bij zware criminaliteit zoals terrorisme, en alleen met toestemming van een rechter.

Dit weet je nog van het NS-voorbeeld in hoofdstuk 3.

Stoplicht staat op oranje.

Hoog risico betekent NIET verboden. Wel: strenge regels, documentatie, menselijk toezicht.




En ... HR op kantoor.

Weet je nog de HR-vraag uit hoofdstuk 2? Een systeem dat medewerkers' e-mails analyseert om te voorspellen wie ontslag neemt, valt om dezelfde reden onder hoog risico: grote impact op individuele medewerkers.

Geel staat voor beperkt risico.

Je moet weten of je met mens of machine praat, en of iets echt of AI-gegenereerd is.




Groen staat voor minimaal risico.

(Klik op de voorbeelden)




Tijd om te oefenen.

We gaan je een aantal situaties voorschotelen. Aan jou de vraag welke kleur stoplicht erbij past.

Vuistregel om te onthouden.

Vraag jezelf bij elke AI-tool af: wat gebeurt er als het systeem een keer fout zit? Hoe groter de gevolgen voor een echt persoon, hoe hoger de kleur op het stoplicht.

vuist

En natuurlijk AI-geletterdheid.

Sinds februari 2025 zijn organisaties die AI gebruiken wettelijk verplicht om te zorgen voor voldoende kennis over AI bij hun medewerkers (artikel 4 van de AI-verordening). Niet iedereen hoeft evenveel te weten.

Het hangt af van je rol en de risico's waarmee je te maken hebt. Maar de kern is: onwetendheid is geen excuus meer. Dat is precies waar deze cursus voor bedoeld is.

ai skills

Wanneer gelden deze regels?

De AI-verordening wordt gefaseerd ingevoerd. Een deel geldt al, een deel is onlangs uitgesteld. Klik op de plusjes van de tijdlijn.

tijdlijn
 
 
 
 
 

Eind van dit hoofdstuk.

De belangrijkste punten nog even op een rij.




Track 8 afgerond!

NEXT UP: De toekomst


Je wordt automatisch doorgeschakeld, of klik op bovenstaande knop.