#2 : Hallo, algoritme!

Hallo, algoritme!

Je leert wat een algoritme is en hoe machine learning werkt. En je ontdekt waarom het belangrijk is om kritisch te blijven als algoritmen beslissingen nemen die mensen raken.

Welkom in hoofdstuk 2!

Zoals beloofd gaan we wat dieper in op de werking van AI. Hoe kan het dat computers dingen kunnen leren?

robot vraag

AI is een bijzondere vorm van software.

Gewone computerprogramma's volgen instructies op; hun software bestaat uit regeltjes. Maar AI kan ook dingen doen die niet letterlijk in de code staan. Hoe zit dat? Dat is precies wat we in dit hoofdstuk uitzoeken.

De Google zoekmachine.

Elke keer als jij iets op internet zoekt, maak je in feite gebruik van hun AI-systeem. Daarin onderscheiden we de volgende onderdelen.




Het algoritme van Google is vast niet het enige algoritme dat je gebruikt.

(Klik op de plusjes voor meer)

algoritme
 
 
 

Of wat dacht je van TikTok?

TikTok is misschien wel het meest extreme voorbeeld. Je hoeft zelf niets te zoeken of aan te geven wat je leuk vindt. Het algoritme kijkt gewoon mee: hoe lang bekijk je een video, sla je hem over, kijk je hem opnieuw? Op basis daarvan bepaalt TikTok binnen een paar minuten wat jij wilt zien. Veel mensen vinden dat fascinerend. Anderen vinden het een beetje eng.

Deze algoritmen noemen we aanbevelingssystemen.

En zulke aanbevelingssystemen zijn een voorbeeld van AI. Met een moeilijk woord: machine learning.

Onthoud die twee begrippen.

Een algoritme is een recept; een set instructies. En machine learning is software die leert uit data. Het zijn dus de algoritmen die ervoor zorgen dat computers kunnen leren. Hoe meer data, hoe slimmer het systeem. Die twee vormen samen de basis van alles wat we hierna bespreken.

lerend algoritme

Machine learning en data vormen de drijvende kracht achter AI.


Een ander voorbeeld van machine learning is je spamfilter.

Dankzij dit systeem hoef je niet zelf alle ongewenste berichten uit je inbox te verwijderen, maar wordt dat voor je gedaan. Glipt er toch eentje tussendoor? Dan kun je die alsnog 'rapporteren'.

apple spam

Achter dit systeem schuilt een algoritme dat door middel van machine learning steeds beter wordt.

Stel je eens voor dat je het algoritme van een spamfilter gaat schrijven. Bij welke van de volgende woorden gaan er bij jou alarmbellen rinkelen? Beantwoord de volgende drie vragen.

best deal

Wat je net op je gevoel deed, doet een spamfilter op basis van data.

Iedere keer maakt een spamfilter de afweging: is de kans groter dat het spam of geen spam is? Dat doet het systeem door e-mails die als spam gemarkeerd zijn te vergelijken met de binnenkomende e-mails.

Algoritmen spelen een grote rol in het dagelijks leven.

De toepassingen beperken zich niet tot zoekopdrachten of spamfilters. Denk ook bijvoorbeeld aan het opsporen van verdacht betalingsverkeer, het goedkeuren van een hypotheekofferte of het toekennen van toeslagen.

huis

En daar wringt ook wel de schoen!

Een belangrijk onderdeel van AI-geletterdheid is het scherp zijn op onbedoelde bijeffecten van zulke algoritmen.

ai act

Waar hebben we het dan over?

(Klik op de begrippen om verder te gaan)




En pas op voor de 'black box'.

Bij veel AI-systemen is het onmogelijk om te zien hoe een beslissing tot stand is gekomen. Je ziet alleen de uitkomst. Kreeg je geen hypotheek? Het systeem zegt nee, maar legt niet uit waarom. Dat noemen we een black box. En dat is precies waarom de volgende vraag zo belangrijk is: hoe zorgen we dat algoritmen eerlijk en controleerbaar blijven?

Er is een handig hulpmiddel om te beoordelen of een AI-systeem verantwoord is.

Dat is het FACT-principe. Bekijk de video (en onthoud de vier letters).

Nog één keer alle letters op een rij.

Klik op de letters voor een korte samenvatting.




AI-geletterdheid

Algoritmen verwerken enorme hoeveelheden persoonlijke data. Daarom heeft Europa ook hier een wet gemaakt: de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

AVG

De AVG stelt regels aan hoe organisaties omgaan met persoonsgegevens. Gegevens mogen alleen worden verzameld met een duidelijk doel. Ze mogen niet zomaar worden doorverkocht of gedeeld. En mensen hebben het recht om op te vragen welke data er over hen is opgeslagen.. en om die te laten verwijderen.

Toezichthouders.

In Nederland houden de Autoriteit Persoonsgegevens en de ACM toezicht op de naleving van deze regels. Kom je een situatie tegen die niet klopt? Dan kun je daar melding van maken.

Samenvattend.

De belangrijkste punten nog even op een rijtje.




Track 2 afgerond!

NEXT UP: AI in de openbare ruimte


Je wordt automatisch doorgeschakeld, of klik op bovenstaande knop.